Op 19 december 2025 is bekendgemaakt dat de Belastingdienst ook in 2026 geen verzuimboetes zal opleggen in het kader van schijnzelfstandigheid. De ‘zachte landing’ wordt daarmee deels verlengd. Nieuw is dat de Belastingdienst per 1 januari 2026 wél vergrijpboetes kan opleggen bij opzet of grove schuld.
Zachte landing in 2025
Na bijna tien jaar stilstand handhaaft de Belastingdienst sinds 1 januari 2025 weer bij schijnzelfstandigheid. In 2025 lag de nadruk op begeleiding, zodat opdrachtgevers en opdrachtnemers (zzp’ers) de kans kregen hun werkwijze aan te passen. De Belastingdienst kon loonheffingen naheffen over tijdvakken vanaf 1 januari 2025, maar in beginsel géén vergrijpboetes wegens opzet of grove schuld en geen verzuimboetes opleggen.
Verschil vergrijp- en verzuimboetes
Een vergrijpboete kan oplopen tot 50% bij grove schuld en tot 100% bij opzet van het te weinig betaalde belastingbedrag. Matiging of verhoging is mogelijk, afhankelijk van de omstandigheden. Een verzuimboete is een vast bedrag, bijvoorbeeld bij het niet, onjuist of te laat doen van aangifte of betalen, zonder dat sprake is van opzet of grove schuld. De vaste bedragen worden periodiek aangepast. Per 1 januari 2026 legt de Belastingdienst géén verzuimboetes op bij een naheffingsaanslag in het kader van schijnzelfstandigheid; vergrijpboetes kunnen wél worden opgelegd bij opzet of grove schuld.
Handhaving in 2026
- De Belastingdienst kan loonheffingen naheffen over tijdvakken vanaf 1 januari 2025 als sprake is van schijnzelfstandigheid. Voor eerdere jaren kan dit alleen in uitzonderlijke gevallen (bijvoorbeeld bij kwaadwillendheid). Dit kan ook gevolgen hebben voor de door de zzp’er afgedragen inkomstenbelasting en de genoten ondernemersvoordelen (zoals de zelfstandigenaftrek).
- Per 1 januari 2026 kan de Belastingdienst vergrijpboetes opleggen bij opzet of grove schuld. Ook de zzp’er kan afzonderlijk een boete opgelegd krijgen.
- De Belastingdienst zal ook in 2026 in beginsel starten met een bedrijfsbezoek en kan daarna een boekenonderzoek instellen over een kalenderjaar of een recent aangiftetijdvak.
Ons advies
Als u dit nog niet heeft gedaan, adviseren wij u:
- Lopende en nieuwe opdrachten te beoordelen: beoordeel per opdracht of sprake is van een (fiscale en arbeidsrechtelijke) dienstbetrekking. Kijk daarbij naar de feitelijke uitvoering; die weegt zwaarder dan wat er op papier staat. Het toetsingskader is in de jurisprudentie ontwikkeld.
- Converteer waar nodig: zet opdrachten waarbij feitelijk sprake is van een gezagsverhouding om in een arbeidsovereenkomst.
- Bereid u voor op een bedrijfsbezoek van de Belastingdienst: leg inhuurbeleid, dossiervorming en besluitvorming vast en zorg dat beleid en praktijk consistent zijn.
Tot slot
Als een rechter (eventueel in navolging van het oordeel van de Belastingdienst) oordeelt dat zzp’ers feitelijk werknemers waren, dan kunnen zij met terugwerkende kracht aanspraak maken op onder meer loon (cao), vakantiedagen, vakantiebijslag, toeslagen en – waar van toepassing – pensioenopbouw. Dat kan in beginsel tot vijf jaar terug, afhankelijk van de aard van de vordering en de toepasselijke verjaringstermijnen.
Heeft u vragen of wilt u uw situatie laten toetsen? Neem dan gerust contact met ons op. Wij helpen u graag bij het beoordelen van arbeidsrelaties, inhuurbeleid en (model)overeenkomsten.
