Berichten

Nieuwe regels voor platform-to-business platforms

Internet platforms met zakelijke klanten die producten of diensten aan consumenten verkopen krijgen op zeer korte termijn te maken met nieuwe regels. Zij hebben tot 12 juli 2020 om te zorgen dat zij voldoen aan de nieuwe regels in de ‘Platform-to-business Verordening’.

De Verordening geldt voor platforms als Bol.com, booking.com, marktplaats.nl maar ook vergelijkingssites en reserveringsplatforms waarop zakelijke gebruikers producten of diensten aan consumenten aanbieden. Het moet gaan om zakelijke klanten en consumenten in de EU. Het platform zelf hoeft niet in de EU gevestigd te zijn.

Dergelijke platforms moeten aantal wijzigingen doorvoeren in hun websites, processen en algemene voorwaarden.

De Verordening moet zorgen voor meer transparantie en een beter evenwicht in de relatie tussen platforms en hun zakelijke gebruikers. Zo moeten platforms in hun algemene voorwaarden meer transparantie geven over bepaalde onderwerpen als de ratingsystematiek, de voorwaarden voor het blokkeren van accounts en producten of diensten die zij zelf verkopen.

Verder moeten zij zorgen voor een intern klachtenafhandelingssysteem, moeten zij in hun algemene voorwaarden mediators benoemen die kunnen bemiddelen bij geschillen en is er procedure voor wijziging van de algemene voorwaarden.

Uitzonderingen voor kleine platforms

Voor kleinere platforms is er op dit punt een beetje goed nieuws: er zijn twee verplichtingen waar zij niet aan hoeven te voldoen: zij hoeven geen klachtenafhandelingsprocedure te hebben en hoeven ook geen bemiddelaars aan te wijzen in hun algemene voorwaarden.

Wanneer is een platform klein? Daar is een ingewikkelde formule voor maar samengevat komt het er op neer dat een bedrijf dat zelf minder dan 50 personen in dienst heeft en minder dan 10 miljoen euro jaaromzet heeft is aan te merken als klein.

Wat zijn de nieuwe regels?

Dit zijn samengevat de nieuwe regels:

  1. Informatie in algemene voorwaarden. Een belangrijk speerpunt van de verordening is dat er in de algemene voorwaarden meer informatie moet worden opgenomen over een aantal verschillende onderwerpen.
    1. Inzicht in de rankings op platforms, zoals dat gebruikers kunnen betalen om hoger in de ranking komen;
    2. Een omschrijving van de omstandigheden waaronder het account van een zakelijke gebruiker kan worden geblokkeerd of opgeheven;
    3. Informatie over de mogelijkheden die het platform biedt om de producten of diensten van de zakelijke gebruiker op de markt te brengen;
    4. Informatie over de redenen van eventuele beperkingen die het platform aan zakelijke gebruikers oplegt om via andere kanalen producten en diensten te verkopen;
    5. Informatie over de eventuele aanvullende producten of diensten die het platform of andere partijen aan de consumenten aanbieden voordat de transactie wordt afgerond;
    6. De voorwaarden waaronder de zakelijke klant het account kan opheffen (de overeenkomst kan beëindigen) en een uitleg over toegang tot de informatie in het account;
    7. De afspraken over de intellectuele eigendomsrechten van zakelijke gebruikers;
    8. Een uitleg over de eventuele toegang die zakelijke gebruikers hebben tot data op het platform;
    9. Informatie over het interne klachtenafhandelingssysteem (zie ook onder 6);
    10. Een indicatie van de mediators die worden aangewezen om te bemiddelen bij eventuele geschillen (zie ook onder 7).
  2. Eisen aan de algemene voorwaarden zelf. De algemene voorwaarden zelf moeten eenvoudig beschikbaar zijn en in duidelijke en begrijpelijke taal zijn opgesteld.
  3. Wijziging van de algemene voorwaarden. Voor wijziging van de algemene voorwaarden geldt een procedure: zakelijke klanten moeten daar uiterlijk 15 dagen vooraf over worden geïnformeerd. Als de zakelijke klanten zelf voorzieningen moeten treffen om de wijzigingen te faciliteren en 15 dagen daar niet genoeg voor is, moet een langere termijn worden gegund. Als zakelijke klanten het niet eens zijn met de wijzigingen, moeten zij hun account kunnen opheffen.
  4. Procedure voor blokkeren of opheffen accounts. Wanneer het platform het account van een zakelijke gebruiker wil blokkeren of opheffen geldt hier ook een procedure voor: de zakelijke gebruiker moet er over worden geïnformeerd en moet de mogelijkheid krijgen om zijn visie kenbaar te maken in een interne klachtenafhandelingsprocedure (zie onder 6).
  5. Informatie verstrekken op het platform zelf:
    1. De identiteit van de zakelijke gebruikers moet voldoende duidelijk zichtbaar zijn op het platform;
    2. Er moet informatie worden gegeven over de redenen van eventuele beperkingen die het platform aan zakelijke gebruikers oplegt om via andere kanalen producten en diensten te verkopen.
  6. Invoeren van een intern klachtenafhandelingsprocedure. Platforms moeten een interne klachtenafhandelingsprocedure hebben die kosteloos is en makkelijk toegankelijk voor de zakelijke gebruikers. Deze verplichting geldt niet voor kleine platforms.
  7. Zorgen voor mediation. Om geschillen die niet kunnen worden opgelost in de klachtenafhandelingsprocedure toch proberen op te lossen, moeten platforms twee of meer bemiddelaars (mediators) aanwijzen. Van de zakelijke klant en het platform wordt vervolgens verwacht dat zij meedoen aan deze mediation. Het platform moet de ‘redelijke kosten’ van de mediation dragen maar de mediator kan de uiteindelijke verdeling van de kosten voorstellen die door de beide partijen moet worden vastgesteld. Beide partijen mogen wel gewoon naar de rechter stappen. Ook deze verplichting geldt niet voor kleine platforms.

Wat als een platform zich niet aan de regels houdt?

Als algemene voorwaarden niet voldoen aan de transparantie-eisen en wijzigingen van de algemene voorwaarden plaatsvinden in strijd met de wijzigingsprocedure, zijn ze nietig en daarmee niet bindend voor de zakelijke gebruiker.

Daarnaast kunnen ondernemers, als een platform zich niet aan de nieuwe regels houdt, de rechter vragen een einde te maken aan de niet-naleving van de regels. Dit kunnen ondernemersorganisaties of -verenigingen ook doen.

Wat zijn de actiepunten voor platform-to-business platforms?

Platforms met zakelijke klanten die de verkoop van producten of diensten aan consumenten faciliteren zullen:

  1. hun algemene voorwaarden moeten updaten;
  2. hun procedure voor wijziging van de algemene voorwaarden moeten reviewen en waar nodig updaten;
  3. hun procedure voor het blokkeren en opheffen van accounts moeten reviewen en waar nodig updaten;
  4. een klachtenafhandelingsprocedure moeten opzetten of, als ze deze al hebben deze moeten aanpassen waar dat nodig is;
  5. mediators moeten benoemen in hun algemene voorwaarden.

De laatste twee verplichtingen gelden niet voor kleine platforms.

Gebruik van merken als AdWord: merkinbreuk? – Marks & Spencer verliest zaak van Interflora

Vijf jaar geleden startte Interflora (UK) een juridische procedure tegen Marks & Spencer (‘M&S’). M&S gebruikte het merk Interflora namelijk als AdWord. Op het moment dat via Google gezocht werd op ‘Interflora’, verschenen niet alleen zoekresultaten van Interflora, maar tevens een advertentie van M&S (Flowers). Het publiek dat naar de bloemen van Interflora zocht, werd op die manier geleid naar de site van M&S (Flowers) waarop zij bloemen aanbiedt. Interflora stond dat niet toe en betoogde dat M&S inbreuk maakt op haar merkrechten door gebruik van haar merk als AdWord.

Lange tijd is onduidelijk geweest of concurrenten gebruik mochten maken van elkaars merken in AdWord campagnes. Het leverde op zijn minst een risicovolle situatie op (zie hierover ook: link). In diverse Europese landen werden juridische procedures gestart. Totdat het Europese Hof van Justitie zich hierover uitsprak in 2010, was de heersende opvatting dat gebruik van andermans merk als AdWord merkinbreuk opleverde.

Het Europese Hof heeft in maart 2010 een einde gemaakt aan de onzekerheid en geoordeeld dat gebruik van andermans merk als AdWord is toegestaan en dus géén merkinbreuk oplevert, tenzij het de gemiddelde internetgebruiker moeilijk of onmogelijk wordt gemaakt te weten van wie de advertentie afkomstig is: van de merkhouder, een onderneming die daarmee verbonden is of van een derde.

In de Interflora-zaak – waar het Europese Hof zich eveneens over heeft uitgesproken in een arrest van 22 september 2011 en waarbij nadere regels zijn bepaald voor gebruik van bekende merken als AdWord – bepaalde het High Court of Justice (UK) dat het gebruik door M&S van het merk Interflora als AdWord merkinbreuk oplevert:

“The M&S advertisements which are the subject of Interflora’s claim did not enable reasonably well-informed and reasonably attentive internet users to ascertain whether the service referred to in the advertisements originated from M&S or Interflora …
“On the contrary, as at 6 May 2008, a significant proportion of the consumers who searched for ‘interflora’ and the other Signs, and then clicked on M&S’s advertisements displayed in response to those searches, were led to believe, incorrectly, that M&S’s flower delivery service was part of the Interflora network.”

Voor een groot deel van de consumenten was dus niet duidelijk dat M&S (Flowers) geen onderdeel uitmaakt van Interflora. Die onduidelijkheid werd door de advertentie van M&S niet opgeheven, maar eerder in stand gehouden.

Gebruik van het merk van een concurrent als AdWord mag dus wel, mits maar uit de advertentie die in de resultaten van Google wordt weergegeven duidelijk blijkt van wie de advertentie afkomstig is.

Over Kluun, foto’s van Google Images, auteursrecht en de citaatexceptie

Afgelopen vrijdag, 22 maart 2013, was op Volkskrant.nl een artikel te lezen met de volgende kop:“Kluun zet site uit protest op zwart”.

Kluun, bekend van onder meer de bestseller Komt een vrouw bij de dokter, plaatste een brief voor zijn lezers op zijn website, waarop hij jarenlang columns plaatste over, zoals hij zelf zegt: “Zin en onzin over muziek, het nachtleven, televisie, voetbal, nieuws en al wat mij bezighoudt.” Daar zette Kluun vaak een foto bij, ‘geplukt’ van Google Images: “Bij een stukje over Sinterklaas zocht ik een foto van Sinterklaas, bij een stuk over Anouk een foto van Anouk, bij een verhaaltje over wintersport, een foto van een skipiste.”

Kluun verkeerde jarenlang in de veronderstelling dat dat gewoon mocht. Iedereen die een fragment uit zijn boeken wil gebruiken mag dat immers ook (gratis), dat valt onder het citaatrecht, aldus Kluun. Zelfs hele columns van Kluun zijn vrijelijk te gebruiken zolang er geen geld mee verdiend wordt. Kluun is enkele jaren geleden al gestopt met het plaatsen van foto’s bij zijn columns. Hij werd namelijk regelmatig geconfronteerd met sommaties van advocaten die namens de fotografen vergoedingen eisten voor gebruik van de foto’s. Nu wordt echter ook van hem geëist dat hij betaalt voor gebruik van foto’s bij de columns die hij jaren geleden al plaatste en die nog altijd op zijn website stonden. En dat is Kluun in het verkeerde keelgat geschoten, reden waarom hij zijn site kluun.nl op zwart heeft gezet. Terecht?

Veel mensen en bedrijven verkeren in de veronderstelling dat teksten en foto’s en andere plaatjes die op internet staan, gewoon vrijelijk gebruikt mogen worden. Aan auteursrecht wordt niet gedacht, laat staan aan het risico dat daarvoor op een zeker moment betaald moet gaan worden. Kluun schrijft dat er de laatste jaren steeds meer advocaten zijn die hun medewerkers het internet af laten struinen op zoek naar sites van bloggers die zonder toestemming foto’s gebruiken. Regelmatig wordt dat inderdaad door bepaalde bedrijven gedaan. Een bekend voorbeeld is het bedrijf Auxen, beter bekend onder de handelsnaam Cozzmoss dat optreedt namens diverse uitgeverijen en al vele bedrijven maar ook particulieren hoge boetes heeft opgelegd. Middels speciale software wordt betrekkelijk eenvoudig op internet nagegaan of er ergens zonder toestemming van de uitgeverij in kwestie krantenartikelen zijn geplaatst. Zo ja, dan wordt de beheerder van de website gesommeerd het betreffende artikel of de artikelen te verwijderen en wordt bovendien een fikse boete geëist voor het vermeende onrechtmatig gebruik van het artikel. Wordt er niet betaald, dan is een gang naar de rechter zo goed als onvermijdelijk. Mijn ervaring is echter dat dat voor de vermeende inbreukmaker wel de moeite kan lonen. De boetes die worden opgelegd zijn namelijk vaak veel te hoog, zeker als het gaat om het plaatsen van artikelen op hobbymatige sites, door eenmanszaken of door particulieren. Het Nederlandse rechtssysteem kent geen zogeheten punitieve boetes; alleen de daadwerkelijk geleden schade – meestal in de vorm van gemiste gebruiksvergoedingen – kan worden gevorderd. Toch worden de opgelegde boetes vaak zonder meer betaald uit angst voor een procedure en hoge advocaatkosten en gaan rechters soms zelfs mee in het opleggen van hogere boetes dan op basis van de wet strikt gezien mogelijk is. Zie bijvoorbeeld een recente uitspraak van het hof Arnhem.

In sommige gevallen is er een ‘escape’. Bijvoorbeeld als niet een heel artikel, maar slechts enkele zinnen worden overgenomen of een foto of afbeelding wordt gebruikt uitsluitend ter ondersteuning van de bijbehorende tekst. In dat geval kan er met inachtneming van enkele spelregels sprake zijn van de zogeheten citaatexceptie: een uitzondering op het auteursrecht (meestal ten onrechte aangeduid met ‘citaatrecht’, het is immers geen recht). Bronvermelding is in dat geval hoe dan ook vereist.

Voorzichtigheid is echter altijd geboden. Het plaatsen van foto’s bij columns valt lang niet altijd onder de citaatexceptie. En op internet geplaatste foto’s lijken vaak vrij van auteursrecht, maar schijn bedriegt. Bij foto’s van mensen kun je bovendien te maken krijgen met portretrecht. Zeker geportretteerden met een verzilverbare populariteit, zoals BN-ers, kunnen een (schade)vergoeding vorderen als je hun foto zonder toestemming gebruikt.

Al valt er veel voor te zeggen om niet klakkeloos een namens de rechthebbende zelf opgelegde boete te betalen, natuurlijk geldt: beter voorkomen dan genezen. Check altijd of er toestemming is voor het hergebruiken van teksten of foto’s. Soms staat dat letterlijk bij een artikel. En voor gebruik van foto’s of afbeeldingen geldt, pluk ze vooral niet zomaar van internet, maar zoek naar foto’s waar een (gratis) ‘creative commons’ licentie voor geldt, bijvoorbeeld via Flickr . En als je altijd aan de veilige kant wilt blijven: gebruik waar mogelijk eigen foto’s.