Berichten

Auteursrecht: mag je foto’s en video’s van anderen embedden op je eigen site?

Gebruik van content van anderen is niet toegestaan, tenzij…

De hoofdregel in het auteursrecht is dat je voor het gebruik van content van anderen, zoals foto’s en video’s, toestemming nodig hebt. Van de rechthebbende wel te verstaan. Die bepaalt immers of en onder welke voorwaarden het werk mag worden gekopieerd of gepubliceerd. De maker is in de regel de rechthebbende zodra een creatie gemaakt is, maar de auteursrechten kunnen ook aan een ander (bedrijf) toekomen, bijvoorbeeld omdat dat de werkgever is of omdat de rechten zijn overgedragen. Wie als rechthebbende moet worden gezien lees je hier.

Uitzonderingen

Er zijn verschillende uitzonderingen op de hoofdregel ‘gebruik zonder toestemming is niet toegestaan’. Zo kan er sprake zijn van een geldig citaat, van privégebruik en mogen posts via sociale media gedeeld worden (NB: het overnemen van een sociale mediapost op je eigen website mag niet zonder toestemming). Een andere uitzondering is het embedden van content op je eigen site.

Een embedded link is een link die je in feite ‘insluit’ op je eigen webpagina, meer daarover vind je in dit (embedded) filmpje:

Door middel van embedden kun je foto’s en video’s van anderen gebruiken op je eigen website of sociale media-account zónder dat je toestemming nodig hebt van de auteursrechthebbende. Het lijkt er dus op dat je via embedden de auteursrechthebbende buiten spel kan zetten. In juridische zin is dat niet zo. Als je een embedded link plaatst, wordt er namelijk niets met het brondocument gedaan. Dat blijft gewoon op de oorspronkelijke server staan. Het wordt niet gedownload en ook niet geüpload. Er vindt geen ‘verveelvoudiging’ plaats, je maakt geen kopie. Dat maakt dat embedden is toegestaan, dus zonder dat je daarvoor toestemming nodig hebt van de auteursrechthebbende. In beginsel.

Uitzondering op uitzondering = hoofdregel

Als het namelijk gaat om een foto of filmpje waarvan je weet of moet weten dat het niet eerder openbaar is gemaakt met toestemming van de rechthebbende, geldt nog steeds de hoofdregel: ‘gebruik zonder toestemming mag niet’. Dat geldt ook als een foto of video wel openbaar is gemaakt, maar bijvoorbeeld alleen voor een beperkte groep (zoals abonnees) en je voor het elders publiceren beperkingsmaatregelen moet omzeilen.

Vreemde situatie

Door foto’s en video’s van een ander te embedden kun je die in beginsel dus op je eigen website laten zien, zónder toestemming. Dat terwijl het zonder toestemming downloaden en uploaden van een foto of video van een ander op je eigen website – dus met hetzelfde eindresultaat, namelijk het tonen van beschermd materiaal op je eigen site – niet mag. Dat verschil is er alleen omdat embedden technisch anders werkt dan downloaden en uploaden. Uit de Svensson-uitspraak van het Europese Hof over hyperlinken, kan worden afgeleid dat er met embedden geen mededeling aan (nieuw) publiek plaatsvindt en dat het daarmee is toegestaan.

Dit levert een wat gekunstelde situatie op. Je hebt geen toestemming nodig om te embedden, maar het eindresultaat is hetzelfde als bij down-/uploaden (waar je wél toestemming voor nodig hebt), namelijk: je toont werk van een ander op je eigen site. Ik zou het dan ook fair vinden als embedden auteursrechtelijk gelijk wordt getrokken met het down- en uploaden van materiaal. In de V.S. is dat al eens gebeurd, in een uitspraak uit 2018 over een embedded foto. De rechter oordeelde daar dat embedden, net als downloaden en uploaden van content van anderen, niet is toegestaan als je daar geen toestemming voor hebt (tenzij natuurlijk een van de andere uitzonderingen van toepassing is). Het resultaat is immers hetzelfde. Dat betekent niet dat de heersende lijn nu is dat je in de V.S. geen materiaal mag embedden zonder toestemming, maar het heeft de discussie wel aangewakkerd.

Embedden toch niet toegestaan?

Recent heeft ook een Nederlandse rechter geoordeeld dat embedden niet is toegestaan, in een procedure over deze foto van gevulde eieren:

Foto: Studio Lipov

De oorspronkelijke foto is bijgesneden en op de website van de aangesproken partij geplaatst, bij een recept. Volgens de rechthebbende is dat zonder toestemming gebeurd waardoor het normale licentietarief is misgelopen en alsnog moet worden betaald. Een van de argumenten van de aangesproken partij is dat de foto embedded is gepubliceerd, zodat er geen sprake kan zijn van inbreuk op het auteursrecht. Normaliter is dat een reden om de inbreukvorderingen af te wijzen, natuurlijk op voorwaarde dat dat embedden ook kan worden aangetoond. Maar in dit geval ging de rechter er niet in mee en oordeelt: “Doordat de foto op de website van [gedaagde] heeft gestaan heeft zij de foto geopenbaard en dat is zonder toestemming van [eiseres] niet toegestaan, zo volgt uit artikel 25 en 27A van de Auteurswet (Aw).”.

Met de uitkomst kan ik het alleen maar eens zijn, maar zoals de auteursrechtelijke regels in de EU op dit moment zijn, is dit een uitspraak die op zichzelf staat. Uiteindelijk zal het aan het EU Hof van Justitie zijn om te beoordelen of er voor het embedden van auteursrechtelijk beschermde content van een ander toestemming moet worden gevraagd, net als voor elke andere manier van het openbaar maken van content. Als je als auteursrechthebbende overigens wil voorkomen dat je werk zonder jouw toestemming geëmbed wordt, kun je de codering op je website zo wijzigen dat embedden niet meer mogelijk is.


In de praktische handboeken voor ondernemers ‘IE in Bedrijf’ lees je alles over auteursrecht en inbreuk, met tal van voorbeelden uit de praktijk. In de laatste twee delen (5 en 6), IE in Bedrijf – Online en IE in Bedrijf – Inbreuk op IE-rechten, wordt uitgebreid ingegaan op het inbreukmakend gebruik van foto’s en andere content, wat fotografen en rechthebbenden daaraan kunnen doen, maar ook hoe je je als aangesproken partij kunt verweren tegen claims. De serie is te koop bij de reguliere en online boekhandels (bijvoorbeeld: managementboek.nl) zowel in hard cover als eBook. Kijk voor een (gratis) te downloaden inkijkexemplaar op de website IE in Bedrijf.

Hyperlinken: wat mag nou wel en wat niet?

Mag hyperlinken naar een auteursrechtelijk beschermd werk (zoals beschermde artikelen, foto´s of video´s) nu wel of niet?

Het Hof van Justitie deed daarover een belangrijke uitspraak op 13 februari 2014 in de zaak Svensson / Retriever.

Uit die uitspraak komt het volgende naar voren:

1.⇥Hyperlinken naar publiek toegankelijke website mag

Het is toegestaan om op de eigen website een hyperlink te plaatsen naar een door de auteursrechthebbende geplaatst auteursrechtelijk beschermd werk op een andere website, wanneer die website vrij toegankelijk is voor het internetpubliek. Datzelfde geldt voor embedded links naar die vrij toegankelijke website.

Wanneer de auteursrechthebbende het werk zelf vrij toegankelijk maakt op een bepaalde website, dan mag worden aangenomen dat hij daarmee de bedoeling heeft gehad om het werk aan alle bezoekers van die website beschikbaar te maken. Dat geldt dan dus ook voor gebruikers die via een op een andere website geplaatste hyperlink op die website terecht komen.

Bijvoorbeeld (embedded) linken naar een publiekelijk beschikbaar filmpje op Youtube filmpje mag.

2.⇥Hyperlinken naar website voor abonnees mag niet

Het is niet toegestaan om een hyperlink te plaatsen naar een auteursrechtelijk beschermd werk op een andere website wanneer die website niet vrij toegankelijk is voor het publiek. Hyperlinken kan dus niet naar auteursrechtelijk beschermde werken die bijvoorbeeld alleen voor (betaalde) abonnees toegankelijk zijn. In dat geval kan er namelijk niet van uit worden gegaan dat de auteursrechthebbende de bedoeling had om het werk aan alle gebruikers van diens website te tonen, alleen aan de abonnees. Voor hyperlinks naar dat soort werken is de toestemming van de auteursrechthebbende nodig.

In feite zou het dan gaan om werken die door omzeiling van beschermingsmaatregelen (“illegale” kopieën dus) aan het publiek ter beschikking worden gesteld. Dit betekent bijvoorbeeld dat (embedded) linken naar een illegale kopie van een Netflix film niet mag.

3.⇥Mag hyperlinken naar een op een andere website “doorgeplaatst” werk?

De vraag is of het is toegestaan om een hyperlink te plaatsen naar een auteursrechtelijk beschermd werk dat één-op-één is doorgeplaatst van de oorspronkelijke, publiekelijk toegankelijke website waarop het was geplaatst naar een andere website. Ik ga er daarbij van uit dat er niet een (wettelijke) uitzondering geldt waaronder wel mag worden doorgeplaatst, zoals in het kader van citeren en ook dat de rechthebbende geen toestemming heeft gegeven voor het doorplaatsen.

Het Hof laat zich hier niet met zoveel woorden over uit. Toch denk ik dat het mogelijk is om die vraag met behulp van het arrest te beantwoorden. Tot die conclusie komt ik als volgt.

Hyperlinken mag niet bij bereiken van nieuw publiek

Voor hyperlinken naar een beschermd werk is volgens het Hof alléén toestemming van de rechthebbende nodig als daarmee een nieuw publiek wordt bereikt. Voor de vraag wanneer met het hyperlinken een nieuw publiek wordt bereikt is beslissend of de auteursrechthebbende dat publiek voor ogen had toen hij het betreffende werk publiceerde.

Geen nieuw publiek bij linken naar site oorspronkelijke mededeling

In de zaak die tot het arrest leidde stelde het Hof vast dat daar geen sprake was van een nieuw publiek. Het ging daar om hyperlinks naar de website waarop de werken met toestemming van de auteursrechthebbende waren geplaatst. De doelgroep van die plaatsing bestond volgens het Hof uit alle potentiële bezoekers van die website.

Wanneer alle gebruikers van de website waarop de hyperlinks staan, rechtstreeks toegang hebben tot de werken “op de website waarop deze oorspronkelijk werden medegedeeld”, dan moeten de gebruikers van de website waarop de hyperlinks staan worden beschouwd als mogelijke ontvangers van de website waarop ze oorspronkelijk werden medegedeeld. Zij zijn en onderdeel van het publiek dat door de houders van het auteursrecht in aanmerking werd genomen toen zij toestemming verleenden voor de oorspronkelijke mededeling.

Dat betekent niet alle websites waarop de werken staan

Naar mijn mening is van belang dat het Hof vaststelt dat de doelgroep van de oorspronkelijke mededeling op de website bestond uit alle potentiele bezoekers van die website. Naar mijn mening kan hieruit dus niet zonder meer worden afgeleid dat dit ook geldt voor andere websites waarop de werken zijn doorgeplaatst, dus niet die “waarop het oorspronkelijk werd medegedeeld”.

Andere websites: nieuw publiek?

Er is naar mijn mening zeker wat voor te zeggen dat wanneer de auteursrechthebbende werken op een publiekelijk toegankelijke website plaatst of laat plaatsen, het publiek dat hij daarbij in aanmerking neemt bestaat uit bezoekers van die website, en niet ook op bezoekers van andere websites waarop dat werk staat, tenzij blijkt dat die bedoeling wel bestond.

Als bijvoorbeeld RTL op de eigen website een publiekelijk toegankelijk filmpje plaatst, is daarmee dan gezegd dat ze voor ogen had dat het filmpje (niet op basis van toegestane uitzonderingen) wordt gekopieerd en doorgeplaatst naar een andere website, zoals Youtube? Dat lijkt mij niet. Voor het linken naar dat soort websites zou dan de toestemming van de auteursrechthebbende nodig zijn.